Meer innamepunten, duidelijke regels en meer mogelijkheden om grote hoeveelheden flessen en blikjes tegelijk in te leveren. Met nieuwe maatregelen gaat het kabinet het statiegeldsysteem makkelijker maken voor consumenten en de inzameling verbeteren. De nieuwe regels gaan 1 januari 2028 in.
Statiegeld helpt om waardevolle grondstoffen te behouden en zwerfafval te voorkomen. Toch worden nog niet genoeg plastic flessen en blikjes ingeleverd. Het kabinet komt daarom met maatregelen om het systeem eenvoudiger en toegankelijker te maken. Het doel is dat minimaal 90 procent van de plastic flessen en blikjes wordt ingezameld. Dat percentage is niet alleen een Nederlands doel. Europese regelgeving schrijft voor dat in 2029 90 procent van deze verpakkingen gescheiden moet worden ingezameld. Halen we dat percentage niet, dan volgen mogelijk strengere Europese eisen.
Inleveren moet makkelijker worden
Het huidige statiegeldsysteem levert al resultaten op. We verzamelen en recyclen meer flessen en blikjes en er belandt minder verpakkingsafval op straat of in de natuur. Tegelijkertijd zijn er nog knelpunten. Op sommige plekken zijn er te weinig innamepunten of lange wachtrijen voor een inzamelpunt. Ook werken automaten niet altijd. Daarnaast is het voor consumenten niet altijd duidelijk op welke plastic flessen statiegeld zit.
Volgens het kabinet is het gebrek aan gemak een belangrijke reden waarom verpakkingen niet worden ingeleverd. Die belanden daardoor bijvoorbeeld in gewone afvalbakken en gaan verloren voor hoogwaardige recycling. ‘Statiegeld terugkrijgen moet makkelijk zijn. Je moet lege flesjes en blikjes dichtbij kunnen inleveren’, zegt minister Van Veldhoven van Klimaat en Groene Groei. ‘Samen werken we aan een circulaire toekomst: een schone leefomgeving én optimaal gebruik van waardevolle grondstoffen.’
Uitbreiding statiegeldplicht
Een van de maatregelen is een uitbreiding van de statiegeldplicht. Straks vallen alle plastic flessen tot en met 3 liter onder het systeem, waaronder flessen voor zuivel en sap. Daarmee wil het kabinet het systeem duidelijker maken. Voor consumenten moet in één oogopslag duidelijk zijn welke plastic flessen en blikjes ze kunnen inleveren. Verpakkingen die onder de statiegeldplicht vallen, mogen daarom niet meer zonder statiegeld worden verkocht. Daarnaast moet het bij verkooppunten van 200 vierkante meter of groter mogelijk worden om het statiegeld contant terug te krijgen.
Meer innamepunten en bulkautomaten
Ook moeten er meer plekken komen waar consumenten verpakkingen kunnen inleveren. Meer verkooppunten van plastic flessen en blikjes krijgen daarom een innameplicht. Kleine winkels worden hiervan uitgezonderd. Verkooppunten die dicht bij elkaar liggen, kunnen samenwerken. Zij mogen bijvoorbeeld samen een of meer automaten plaatsen om verpakkingen in te leveren of statiegeld terug te krijgen.
Verpact, verantwoordelijk voor de inzameling en recycling van verpakkingen, krijgt een belangrijke rol bij de ondersteuning van ondernemers. Verkooppunten krijgen een kostendekkende vergoeding voor bijvoorbeeld ruimte, schoonmaak en elektriciteit.
Daarnaast wil het kabinet dat er meer bulkautomaten voor consumenten komen om grotere hoeveelheden flessen en blikjes in één keer in te leveren.
Niet wachten tot 2028
De nieuwe regels moeten op 1 januari 2028 ingaan. Later dit jaar wil het kabinet de regelgeving hiervoor aanpassen. Maar het kabinet wil niet dat de sector tot 2028 wacht. Verpact en verkooppunten worden opgeroepen om nu al te zorgen voor meer en betere mogelijkheden om verpakkingen in te leveren. Dat is nodig om op tijd het Europese doel te halen. Uiterlijk in 2029 moet 90 procent van alle plastic flessen en blikjes worden ingezameld.
Met de maatregelen moet het statiegeldsysteem niet alleen makkelijker worden voor consumenten. Een hogere inzameling zorgt er ook voor dat meer materiaal beschikbaar blijft als grondstof voor nieuwe producten. Daarmee draagt een beter werkend statiegeldsysteem bij aan de overgang naar een circulaire economie.