Steven van Eijck kreeg als Speciaal Regeringsvertegenwoordiger Circulaire Economie de opdracht om de circulaire economie te versnellen. Dat deed hij onder meer door overheden, bedrijven en maatschappelijke organisaties met elkaar te verbinden. Ook kon hij gevraagd en ongevraagd advies geven aan de minister of staatssecretaris die verantwoordelijk is voor circulaire economie, en aan andere betrokken bewindspersonen. Hij bracht samen met verschillende sectoren adviezen op verschillende dossiers uit.
Nu is zijn periode als Speciaal Regeringsvertegenwoordiger Circulaire Economie afgelopen. In een afscheidsinterview met Twan Huys blikt hij terug op de afgelopen twee jaar en kijkt hij vooruit: "Op een gegeven moment kunnen we niet anders. Dan blijkt gewoon dat als je nieuwe grondstoffen wil winnen, het zoveel duurder is dan dat je de oude grondstoffen terugwint uit de materialen die we allang hebben."
(Twan Huys in een studio aan tafel met Steven van Eijck)
(Beeldtekst:)
LOGO: Rijksoverheid
Twan Huys in gesprek met Steven van Eijck
Speciaal regeringsvertegenwoordiger
Circulaire economie
6 juli 2026
TWAN: Steven van Eijck, welkom.
STEVEN: Dank.
TWAN:
Speciaal, vertegenwoordiger, regeringsvertegenwoordiger, circulaire economie, afgekort S-R-C-E. Ik denk dat heel veel mensen in Nederland geen idee hebben dat we die hadden. Maar je bent het. Je was het althans. Tot 1 juli, 2026. En dat is een functie die je in grote onafhankelijkheid kon uitvoeren. Ook als de bazen niet met je eens waren.
STEVEN: Gelukkig wel. Ja, zeker. Ja, het was toen nog de minister van I&W of de staatsecretaris van I&W. Maar daarnaast heb je natuurlijk ook verantwoording af te leggen aan de Tweede Kamer. Als je op een onafhankelijke manier opereert, dan is het niet zo dat je altijd eens bent met het beleid wat in Den Haag wordt gemaakt.
TWAN: Het treft dat we allebei onafhankelijk zijn, want dat geldt ook voor mij. Ik interview je als onafhankelijk journalist. En we gaan het hebben over de afgelopen twee jaar dat je deze functie had over circulaire economie. Ik denk dat toch veel mensen zich op de kop krabben en alleen denken aan de vuilnisbakken die misschien buiten staan. Waarin plastic en kranten en karton en GFT-afval wordt gescheiden en dat dat misschien ergens weer gebruikt wordt. Wat is het beeld wat de Nederlander heeft van circulaire economie?
STEVEN: Daar begint het wel. Het begint er wel bij het besef dat je de dingen op de juiste manier moet scheiden, want als je dat niet doet, dan kan je de verwerking daarna ook niet goed vormgeven.
TWAN: In de grote steden is het al afgeschaft.
STEVEN: Ja, klopt. Dus je hebt het verschil tussen voorscheiding en nascheiding. Nou, er zijn natuurlijk weer allerlei rapporten over verschenen van wat nou beter en wat minder goed is. Kijk, de essentie is dat in een circulaire economie zorg je er uiteindelijk voor dat je niet veel nieuwe grondstoffen gaat gebruiken. Dus je probeert met name aan levensduurverlenging te doen, dingen te repareren. Je probeert op een andere manier afval te scheiden en daar de grondstoffen zo goed mogelijk uit terug te winnen. Dat is het doel. En uiteindelijk keert natuurlijk de wal het schip. Want op een gegeven moment kunnen we niet anders dan een circulaire economie, want dan blijkt gewoon dat op het moment dat je nieuwe grondstoffen wil winnen, dat het zo veel duurder is dan dat je de oude grondstoffen gaat terugwinnen uit de materialen die we al lang hebben.
TWAN: Of je hebt te maken met een land als China die heel veel zeldzame aardmetalen hebben, die we nodig hebben voor batterijen, voor accu's, voor de hele duurzame energie- ontwikkeling. En die besluiten op een slechte dag van we hebben mot met Europa of met Amerika, en jullie krijgen niks meer.
STEVEN: Dat besef is langzamerhand doorgedrongen niet alleen in Europa, maar ook in andere landen lijkt mij. En daar hebben we heel veel aan, want wat je ziet is dat in eerste instantie bij het eerste kabinet, wat ik mocht bedienen namelijk, het laatste kabinet voor Mark Rutte.
TWAN: Zullen we dat even stipuleren?
STEVEN: Ja.
TWAN: Jij bent zo'n beetje de laatste benoeming van het laatste kabinet Rutte. Dat viel op zeker moment en op de laatste dag van de ministerraad hebben ze jouw functie nog geaccordeerd, toch?
STEVEN: Ja, het was in feite zo dat het idee was van het nieuwe kabinet wat er aanzat te komen, had veel minder prioriteit voor die circulaire samenleving, die circulaire economie.
TWAN: Kabinet Schoof.
STEVEN: Ja, dus was de gedachte als we nou...
TWAN: PVV erin, die hadden ook niks met dit onderwerp, de VVD niet.
STEVEN: Nee, nee, nou, nee, veel minder.
TWAN: Was er één partij in dat kabinet die zei nou, Steven, jij bent welkom.
STEVEN: Overwegend niet in het begin, en dat komt omdat het werd ingestoken vanuit milieuaspecten, vanuit duurzaamheidsaspecten. En men was in Nederland een beetje moe, dat zag je ook aan de uitslag van de verkiezingen, van het paternalistische vingertje wat uitlegde wat je op je dak moest schroeven, welke auto je moest rijden, dat je geen rood vlees mocht eten, etc. Dus voor mij was het ook duidelijk dat het jargon anders moest worden vormgegeven en dat om die andere partijen aan te laten haken, moest je hele andere beginselen hanteren. Dus waar ik over ben gaan praten is, hoe zit het eigenlijk met de geopolitiek onafhankelijkheid van ons, van Nederland en van Europa? Hoe zit het met het verdienvermogen wat we in Nederland hebben? Hoe kunnen we zorgen dat onze internationale concurrentiekracht en onze strategische autonomie wordt bevorderd? Nou, toen dat eenmaal aansloeg, ben ik gaan kijken hoe kun je nou zorgen dat de grote maatschappelijke vraagstukken waar we tegenaan lopen, juist worden opgelost door de circulaire economie zonder dat paternalistische vingertje.
TWAN: Ja, paternalistische vingertje. Je kunt ook zeggen, het GroenLinks- karakter, het Extinction Rebellion-karakter, dat de beweging misschien had, heb je omgetoverd, nou als we dit niet doen dan kost het ons heel veel geld, dus eigenlijk is het een VVD-standpunt.
STEVEN: Ja, je wilt het erg graag richting een politieke partij. Ik ben helemaal niet van een politieke partij.
TWAN: Ben je helemaal niet van een politieke partij? Je bent ooit staatssecretaris geweest voor LPF.
STEVEN: Nee, toen was ik ook onafhankelijk en ik heb een stoel ingenomen namens de LPF.
TWAN: Namens die partij. Ja, maar je bent nog steeds onafhankelijk?
STEVEN: Ja, ik ben nog nooit lid geweest van een politieke partij.
TWAN: Ok dus je hebt, terwijl je wel een spin in het web bent in Den Haag, je kent iedereen en alles.
STEVEN: Nou ja, je doet je best en het is nuttig als je gewoon bij iedereen een goed gesprek kan aangaan. Nee, maar het effect
TWAN: Ken je alle Kamerleden, Tweede Kamerleden, Eerste Kamerleden uit je hoofd?
STEVEN: Nee, nee, nee, die zijn net weer allemaal herbenoemd enzo, maar de belangrijke daar mag ik wel mee praten.
TWAN: Met wie doe je in het liefst zaken?
STEVEN: Op dit moment, nou ik denk als je kijkt naar de commissie die nu aan de slag is gegaan rond Economische Zaken en dan circulaire economie, dan is dat een buitengewoon waardevolle commissie. Als ik zie hoe bijvoorbeeld het CDA met Jantine Zwinkels en Bj rn vanuit de VVD en andere partijen daarin opereren, kijk, PRO en dergelijke zijn partijen die altijd al wel voor waren om milieu en duurzaamheid. Ja, ja, zo heten ze tegenwoordig, dat is wel even wennen. Ik vond het trouwens wel geestig om te zien dat de jongere club van PRO heet tegenwoordig PROtest. Dat vond ik toen wel weer aardig.
TWAN: Ik weet niet of dat de hele beweging vooruit gaat helpen, maar we zullen zien. Laten we terug gaan naar het onderwerp, de circulaire economie. Want jij komt dus binnen en je krijgt te maken met een nieuw kabinet, het kabinet Schoof, dat eigenlijk het onderwerp niet zo interessant vindt en dat ook laat blijken. Zij hebben er niks mee, het is niet prioriteit nummer 4, 5, 6, 7, het is gewoon geen prioriteit.
STEVEN: Het was niet een prioriteit, maar tegelijkertijd had men wel zoiets van, het is jouw taak om te zorgen dat de dynamiek in de samenleving wordt verbeterd, dat we allemaal richting die circulaire samenleving gaan. Het is ook jouw taak om te zorgen dat het bedrijfsleven en de ondernemers en de maatschappelijke organisaties aanhaken. En ga daar nou maar eens inventariseren wat er nodig is, wat wij doen als overheid, om toch richting die circulaire economie te gaan. Want iedereen heeft wel door dat dat de einduitkomst is. Uiteindelijk krijgen we een circulaire samenleving en een circulaire economie, dat kan niet anders dan op een gegeven moment, op is op, dan zijn die grondstoffen er niet meer.
TWAN: Je zegt heel makkelijk, iedereen heeft wel door dat, ik waag dat er betwijfelen of iedereen door heeft dat zaken opraken, want alles is er nog steeds in overvloed en er is geen protestbeweging ergens te zien in Nederland, van mensen die zeggen, we kunnen zo niet langer doorgaan.
STEVEN: Onderhuids en in de samenleving zie je dat wel degelijk, en dan zie je ook dat keuzes worden gemaakt op basis van hele andere idee n dan die men op dit moment heeft.
TWAN: Geef eens een voorbeeld.
STEVEN: Ja, ik zal als voorbeeld geven, zodra je begint met die circulaire economie, gaan heel veel mensen zich melden bij je en die zeggen, ik ben daar ook mee bezig en zullen we een keer met elkaar praten. En dat was ook precies de bedoeling. Zo kwamen er op een gegeven moment boeren naar me toe en die gaven aan wat wij hebben gedaan, is de overstap gemaakt van ons vee naar vezelteelt. Dus wij zijn vrijwillig overgestapt van veeteelt op vezelteelt.
TWAN: Wat is vezelteelt?
STEVEN:
Vezelteelt is bijvoorbeeld vlas of hennep of is mammoetgras of is Miscanthus en zo, dat zijn allemaal vezels die men verbouwt. Nou, ik heb toen aan ze gevraagd van waarom heb je dat gedaan, want zij kwamen na me toe met de mededeling, wij bouwen dus duurzame bouwmaterialen, hoe goed is dat? En zij zeiden van eigenlijk om van die regeldruk af te zijn, waar we tegen na lopen op het moment dat je vee hebt, om te zorgen dat je een beter verdienmodel krijgt, want zij hadden een afzetmarkt gegarandeerd, waardoor ze daarmee aan verdienden. En omdat, dat vezelteelt, dat hoef je natuurlijk niet te melken. Dus je kan ook eens weer uitslapen en je kan eens op vakantie, je kinderen kunnen het uiteindelijk overnemen.
TWAN: Kun je er ook van leven, kun je er een bestaan van opbouwen?
STEVEN: Ja, ze konden er wel degelijk een bestaan van opbouwen. En toen ben ik met die club gaan zitten, dat is inmiddels ook alweer anderhalf jaar geleden. En toen dachten we, weet je, jullie doen eigenlijk iets heel anders, waar het kabinet buitengewoon enthousiast van wordt, maar dat heb je zelf niet door, je ruimt namelijk ook het stikstofprobleem op. Want op het moment dat jij die koeien wegdoet, dan onmiddellijk krijg je dat die stikstof afneemt, want die koeien stoten niet meer uit.
TWAN: Even advocaat van de duivel, we hebben natuurlijk de afgelopen jaren via de partij BBB alleen maar gehoord dat ook boeren die in de veeteelt zitten, niet zo bedreigd moeten worden, dat daar geld voor moet zijn. Waar jij het nu over hebt, van veeteelt naar vezelteelt. Is dat een miniem aandeel in de Nederlandse landbouw en veeteelt?
STEVEN: Het begon klein, het begon heel klein, want het waren een paar boeren. Nou, uiteindelijk hebben we een plan uitgewerkt, en daar is TNO bijgekomen, en Ede-Wageningen heeft er naar gekeken, allerlei partijen. Een plan uitgewerkt, dat gaat over 80.000 hectare. En als je die 80.000 hectare omzet, en dan heb je het over een beperkt deel van het totale arsenaal, dan los je eigenlijk 46% van het stikstofprobleem op in Nederland, waar de boeren voor verantwoordelijk zijn. En let wel op dat woordje vrijwillig. Deze boeren stappen vrijwillig over, dus ze krijgen niet een dwang van je moet daar dat terrein verlaten, en we gaan er hele andere dingen beginnen, woningbouw of wat dan ook. Ze kiezen daar zelf voor.
TWAN: Ok , dat is n voorbeeld, van veeteelt naar vezelteelt. En je zegt met zoveel woorden, dit is nog niet massaal, maar het is een begin.
STEVEN: Ja, het begint langzamerhand wel aan te slaan, laat ik daar ook gewoon open over zijn, in het afgelopen kabinet, dus het kabinet onder leiding van Dick Schoof, hebben we dit natuurlijk met het Ministerie van Landbouw besproken. En daar zeiden de ambtenaren van, dit is een goed en sterk verhaal. Ook de Ministeriele Commissie onder leiding van Minister-President Dick Schoof, gaf aan dit is een goed verhaal, dit klopt. Uiteindelijk komt dat dan bij een minister terecht, Femke Wiersma in dit geval, die moet daar ja tegen zeggen.
TWAN: Die is van de BBB.
STEVEN: Ja, en die heeft categorisch gezegd, dat gaan we niet doen.
TWAN: Waarom?
STEVEN: Ja, dat vind ik een hele goede vraag, ik heb daar het antwoord ook niet op, want wij hebben natuurlijk herhaaldelijk gezegd van, let nou op, het zijn de boeren zelf die dit willen, jonge, oudere boeren, die de beweging willen maken, waarvan wij hebben gegarandeerd dat ze een goede afzetmarkt hebben.
TWAN: Zag zij politieke belang voor haar eigen partij niet, is dat het?
STEVEN: Ik heb geen idee, ik heb dat nooit begrepen. Ik heb wel toen het eindelijk het advies gekregen van, wacht nou maar gewoon even af tot dat er een nieuw kabinet zit. Nou, dat nieuwe kabinet zit er, en Jaimi van Essen, de nieuwe minister, die heeft onmiddellijk aangegeven, hier enthousiast van te zijn, dus nu is dat ook iets wat in de beleidsplannen gaat worden opgenomen en uitgewerkt. Dus ja, het gaat wel door, maar je moest even ademhalen.
TWAN: We hebben terug naar de organisatie voor wie je werkt, namelijk de Rijksoverheid. En daar zitten natuurlijk ook allerlei manieren om duurzamer en circulairder te opereren. En jij kwam erachter dat voor alle ambtenaren geldt, dat is wel grappig, ik wist het niet, dat je om de drie jaar recht hebt op een nieuwe mobiele telefoon, een iPad, een computer, terwijl al die apparaten naar drie jaar nog uitstekend functioneren.
STEVEN: Zeker.
TWAN: Wat dacht je toen je dat zag?
STEVEN: Ik heb het voorgesteld om die termijn in ieder geval te verlengen, dat gaat ook over printers en over allerlei andere apparaten. Ja, dan wordt men in eerste instantie dan wel vrolijk van, omdat je meteen kan uitrekenen wat dat scheelt, omdat je langer met apparaten omgaat. En tegelijkertijd zijn er natuurlijk ambtenaren, die zeggen ja dat is net iets wat we zo leuk vinden dat we om de drie jaar dat kunnen doen.
TWAN: Ik wil een nieuwe iPhone hebben. Dus er is een beweging van mensen die het geld uitgeven, die vinden het een erg leuk idee. Maar de grote massa, misschien, ik probeer maar even, die ambtenaren hebben daar helemaal geen trek in.
STEVEN: Nou, weet ik niet. Ik denk dat uiteindelijk die ambtenaren wel degelijk dit gaan omarmen.
TWAN: Maar op zich is de beleidsmaatregel natuurlijk niet circulair en gaat in tegen wat jij propageert.
STEVEN: Maar maak het maar groter. Zie maar dat de overheid op dit moment, dan hebben we het over de Rijksoverheid, dat die zo'n 120 miljard per jaar uitgeeft. Gewoon aan zaken zoals wegenbouw, zorginkopen, scholen, etc. Dat is gewoon het budget wat ze hebben.
TWAN: 120 miljard.
STEVEN: 120 miljard, ja. En dan is je nou bijvoorbeeld 10 procent ervan zou nemen. 12 miljard. En daarvan zeg je, zullen we daar nou eens gaan kijken hoe we daar veel circulairder mee om kunnen gaan. En dat betekent bijvoorbeeld dat op het moment dat je ergens een weg laat aanleggen, dat je zegt nou ja, dat beton wat je gebruikt moet voor 20 procent circulair beton zijn. Of op het moment dat je met plastic gaat werken, moet het gerecycled plastic zijn. Of wat dan ook. Je kan hier heel ver in gaan. Dan krijg je al dat je een afzetmarkt gaat garanderen voor partijen. Die zeggen, ja maar, wacht even. Als ik weet wat die afzetmarkt er is. En de overheid bereid is daar iets van een meerprijs voor te betalen, omdat het in het bestek staat. Dan doe ik mee. Nou, dan ga je technieken ontwikkelen, innovatie ontwikkelen, je gaat creatief zijn. En dan jaag je die motor aan. Dus wat ik heb geprobeerd en het voorbeeld wat je geeft klopt, dat is een onderdeeltje daarvan, is om die totale motor aan te zetten en te zorgen dat de regie over zowel het rijk, als over de regio's, uiteindelijk een dynamiek ontketent, waardoor mensen zich bewust worden van de kracht die ze hebben om die circulaire motor aan te zetten.
TWAN: Nog n voorbeeld. Om het helemaal duidelijk te maken, er is ook in Nederland, zijn er allerlei bedrijven, als paddenstoelen uit de grond gekomen die plastic proberen her te gebruiken, circulair te maken. En wat blijkt nu over de afgelopen 2-3 jaar, al die bedrijven die dat hebben geprobeerd, zijn failliet gegaan, omdat ze niet konden concurreren met het goedkope nieuwe plastic uit China.
STEVEN: Klopt.
TWAN: Wat blijft er dan over van de gedachte, waar jij de ambassadeur van bent We gaan dit oplossen dit probleem. Al die plastic die wij produceren, die maken we circulair. Niet gelukt.
STEVEN: Nee, ik denk dat, ik weet het niet, want ik was er niet bij, dat men in die tijd de vraag had moeten beantwoorden als wij nu bedrijven in dat circulaire plastic gaan financieren. Want die hebben subsidies gekregen, ook van de Rijksoverheid. En natuurlijk ook van de bedrijven die erachter zitten.
TWAN: Want heel even precies, er is een club in Nederland Invest.nl.
STEVEN: Ja.
TWAN: En die investeren in namens de Rijksoverheid met miljarden, die hebben een heel groot budget.
STEVEN: Klopt.
TWAN: In bedrijven waarvan zij denken, die zijn duurzaam, die doen het goed.
STEVEN: Ja.
TWAN: Goed voor Nederland, dat die zich kunnen ontwikkelen. En wat blijkt nu, al die bedrijven waar ze in ge nvesteerd hebben in de plasticrecyclingindustrie, al dat geld is verdamd.
STEVEN: De hamvraag is natuurlijk, heeft in die tijd Invest.nl en hebben die bedrijven kunnen voorzien, dat aan het eind van de dag, de prijs die zij moesten krijgen voor het gerecyclede plastic, wat ze aanboden, dat dat hoger was dan het plastic wat je ge mporteerd kon krijgen uit China.
TWAN: En jouw antwoord op die hamvraag was toen al?
STEVEN: Ik denk dat ze dat hadden moeten kunnen voorzien of in ieder geval dat je in je modellen er rekening mee had moeten houden. En dat betekent dat je anders gaat denken.
TWAN: Want dit was een gedoemde concurrentiestrijd, dat zeg je.
STEVEN: Sowieso. En China heeft natuurlijk hele diepe pockets die kunnen ook subsidi ren en tegenwoordig kan je gewoon op bestelling krijgen van hetzelfde plastic. Is het gerecycled of niet? Je weet het niet. Staan er certificaten op.
TWAN: Op het gevaar af dat ik alleen maar advocaat van de duivel ben, maar toch even in de
STEVEN: Ook wel eens leuk.
TWAN: Ja, en ook de rol van journalist. Dit zijn natuurlijk voorbeelden waar je niet gelukkig van wordt. Er is veel geld ingegaan. Die bedrijven zijn failliet gegaan. Idee is goed. Uitvoering niet goed.
STEVEN: Nee, en dan gaat nog verder. Want op een gegeven moment heeft de overheid toen gezegd eigenlijk willen we een heffing gaan opleggen op de plasticindustrie en op de afvalsector. En we willen ook meer gaan normeren. Maar dat kreeg men niet goed voor elkaar binnen het kabinet. Bij het kabinet zaten echt tegenstrijdige belangen. Dus toen heeft men gezegd zou jij met de hele keten vanuit de plasticindustrie rond de tafel gaan zitten. Dus daar zit elke partner in die een rolletje vervult in die hele keten, met name rond de circulair plastic. En daar eens kijken of je een antwoord kan vinden op de vraag, we hebben een half miljard per jaar, 586 miljoen, nodig aan heffing. Nou, die leggen we nu even bij de afvalverwerkers. Kan je niet eens kijken of je die kan verdelen over de rest. Nou, dat is met de kalkoen praten over het recept voor de kerst. Dus dat gaat niks worden. Dus ik heb al vrij snel aangegeven richting het kabinet. Dat wordt niks, maar ik wil wel kijken of wij die vraag naar plastic kunnen aanjagen. En toen zijn er meer dan 20 bedrijven geweest, grote bedrijven, die hebben gezegd van Unilever en dergelijke, ik wil dat wel. Ik wil wel gewoon een garantie afgeven voor zoveel duizend ton plastic gerecycled wat ik kan afnemen. Maar, werd er gezegd, dan wil ik eigenlijk ook wel met die overheid in conclaaf. Wat gaan jullie dan eigenlijk doen? Dus die plastictafel die ik vervolgens heb voorgezeten heeft toen een einduitkomst gehad met allerlei aanbevelingen, die zijn naar het kabinet gegaan. Er is een deel van omarmd en een deel niet. En na de zomervakantie heeft men gezegd, kan je nog eens verder kijken hoe we een slag kunnen maken. En toen heb ik het roer helemaal omgegooid en tegen die hele plasticindustrie gezegd, eigenlijk moet het alternatief zijn dat jullie afvragen hoe komen we op nummer 1 in Europa. Daar waar we weten dat sommige plastic sowieso gerecycled moet gaan worden, kijk naar de voedingsmiddelenindustrie, dat is Europese regelgeving die er aan komt. Dan kunnen we technieken ontwikkelen en voorlopen op wat er uiteindelijk gaat gebeuren.
TWAN: Steven ik ga je onderbreken, is het gelukt of niet?
STEVEN: Ja, dit gaat de goede kant op, die plastictafel die blijft. We hebben nu ook de laatste keer onder mijn leiding in ieder geval de bijeenkomst gehad en dan zie je dat daar heel veel energie is. Daar moet nog heel veel gebeuren, maar het besef is nu wel, sluit aan bij Europese wet- en regelgeving. Zorg dat je alleen voorloopt op het moment dat je die idee hebt van nou, hier ga ik uiteindelijk geld aan verdienen en dan kan je als overheid er instappen.
TWAN: Het is taaie materie, h ?
STEVEN: Het is weerbarstig, het is taai, het is...
TWAN:
Het gaat over heel veel geld. Het gaat ook over geld dat weggesijpeld is omdat initiatieven failliet zijn gegaan. Meer nog, als we kijken naar het budget van jouw club zelf. En er was een bedrag beschikbaar van 85 miljoen euro en dat is bijgesteld, heet het dan, bezuinigd, teruggebracht naar 55 miljoen euro, 30 miljoen eraf. Terwijl jij en de sector berekend hadden, nou, we hebben eigenlijk wel anderhalf miljard euro nodig om hier een flinke draai aan te geven, om de motor aan te zetten.
STEVEN: Klopt.
TWAN: Zie je aan de hand van dit soort bedragen ook dat ook dit kabinet, het kabinet Jetten, denkt van, ja, weet je, we hebben andere zaken aan de kop. Het gaat over oorlog met Oekra ne en de Straat van Hormuz zit dicht. En we hebben een vluchtelingenprobleem in Nederland en asielzoekers, daar moeten we iets aan doen. Hartstikke mooi die Steven, maar die circulaire economie dat doen we later wel een keer, 'if even'.
STEVEN: Ja, kijk, die anderhalf miljard hebben we gezamenlijk berekend met een aantal departementen. Als je het echt een schwung wil geven, dan heb je dat geld nou eenmaal nodig. Dat heb ik ook met Rob Jetten en zijn team besproken tijdens de formatie.
TWAN: En je hebt vast ook gezegd, Rob, het is in je eigen belang.
STEVEN: Ja,
TWAN: Want het gaat geld opleveren en de planeet kan zo niet verder.
STEVEN: Ja, maar ik had ook wel het idee dat we vanuit die hoek, nou vanuit die hoek, wel kwam van, ja, daar moeten we echt wel het budget voor vrijmaken.
TWAN: Maar we pakken er toch 30 miljoen, halen we dat toch vanaf.
STEVEN: Nou ja, inderdaad, wat het Kijk, het budget wat over is, dat is bijna wisselgeld. Daar kan je echt ongelooflijk weinig mee en dat is doodzonde. Want we hadden heel veel meer mogelijk
TWAN: Wat dacht je toen het kabinet, dit kabinet Jetten, dat besluit nam?
STEVEN: Zijn namen twee besluiten. En met het andere besluit, laat ik ook maar positief beginnen, ben ik natuurlijk heel gelukkig, want ik had ook voorgesteld van, zullen we eens kijken of dit niet naar Economische Zaken kan verhuizen, omdat die invalshoek eigenlijk een betere is dan dat je het alleen vanuit normeren en beprijzen en wet- en regelgeving en beboeten.
TWAN: Dat gebeurt, want je valt nu...
STEVEN: Dat is gelukt.
TWAN: Stientje van Veldhoven gaat erover, de minister van EZ, maar niettemin.
STEVEN:
En dan ook nog eens een minister. Maar dat geld is gewoon echt een drama. En ik heb het idee dat Stientje van Veldhoven hier heel creatief en innovatief mee om moet gaan en dat gaat haar ongetwijfeld ook lukken, om te zorgen dat die anderhalf miljard wel op tafel komt. Waar ze het vandaan moeten halen weet ik ook niet, maar ik zie wel net zoals het voorbeeld wat ik gaf rond veeteelt en vezelteelt, dat als je dit bijvoorbeeld inzet rond de sector zorg, dus de hele zorginkoop die de overheid ook doet, dat er ook echt gewoon heel erg veel geld te besparen is, want wat daar wordt verspild, is ongekend.
TWAN: Waarom gebeurt het niet? Want je zou zeggen dit is om het in slecht Nederlands te zeggen, een no-brainer dit idee het kan op termijn geld opleveren, het is beter voor iedereen. Misschien kun je zelfs wat bezuinigen en het belangrijkste is dat het niet ten koste gaat van de planeet en volgende generaties. Waarom lukt het niet?
STEVEN: Ik maak er maar even van: het lukt nog niet. Ik had het genoegen met Kees Vendrik en Ernst Kuipers een brief te schrijven aan het kabinet over die circulaire zorg. Hoe gaan we daarmee om? Daar kregen we onmiddellijk de uitnodiging om met drie bewindslieden binnenkort te gaan praten, om te kijken hoe we dat kunnen doen. Ik heb al een gesprek gehad met Sophie Hermans en daar word ik toch wel optimistisch van. Want wat je ziet is dat de dynamiek weer opnieuw in die samenleving is, is fantastisch. We zijn bijvoorbeeld naar een groene OK geweest. Dat is een operatiekamer waar een chirurg en anderen ons hebben uitgelegd, de bewindspersonen waren daarbij. wat er allemaal te bezuinigen is, dat is overigens ooit prachtig ontstaan, er is een vrouw...
TWAN: Geef een voorbeeld, dat we het begrijpen.
STEVEN: Nou, om je voorbeeld te geven, die beademingsslangen die men gebruikt op het moment dat je in coma gehouden wordt. Daarvan heeft de fabrikant gezegd, ja, die gaan n keer mee en die werden altijd weggegooid. Die hebben ze laten testen door TNO. Die blijken minimaal 100 keer mee te gaan. Dus niet alleen bij die OK, maar in het hele Radboud en later ook in de andere universitaire gemeenschappen, wordt dat gewoon standaard 100 keer gebruikt.
TWAN: Denk je dan niet als je zo'n fabrikant dat hoort zeggen en het blijkt helemaal niet waar te zijn. Lekker verdienmodel hebben jullie gehad, de afgelopen jaren, decennia.
STEVEN: Nee, dat denk ik zeker.
TWAN: Geld verdiend met iets wat nog prima bruikbaar was.
STEVEN: Klopt, ja. En dat gaat ook veel verder, want als je ziet wat daar vervolgens, voor nietmachientjes worden gebruikt bij buikoperaties, die zijn 400, 500, 600 euro en die worden na afloop weggegooid, wat je ook kan doen, is gewoon die nietjes kennelijk vervangen en het apparaat steriliseren. Dan gaat die weer mee. Disposables, dus al die pincetten en die scharen en die scalpels en dergelijken, die werden gewoon weggegooid. Nou, die worden nu gesteriliseerd en opnieuw ingezet. Maar zelfs zijn er vragen bijvoorbeeld over de blauwe handschoentjes die iedereen kent, die gebruikt worden als een arts op zaal loopt en van bed naar bed gaat, dan overal een nieuwe handschoenen doet. Nou, daar wordt dan wetenschappelijk onderzoek naar gedaan. En ik zeg ja, eigenlijk moeten we dat niet doen. En dit is dan alleen maar even dat ziekenhuis, Maar of je nou naar de afdeling Orthodontie gaat of je gaat naar weet ik veel wie, iedereen heeft voorbeelden hiervan. Dit is de Groene Zorgalliantie die is gevormd van de wijze waarop je daarop kan bezuinigen.
TWAN: Het kan wel, maar we doen het niet. En als je met de hoogste baas spreekt, de premier van Nederland, Rob Jetten, dan zie je dan in zijn ogen, als jij begint met zo'n betoog dat hij afdwaalt, dan denkt: ik heb andere zorgen.
STEVEN: Ik heb het gesprek over dit niet met hem gehad, wel met twee ministers achter elkaar die op de zorg keken. En die zien wel degelijk dat hier mogelijkheden zitten, maar ook zij zitten in het kabinet, wat een minderheidskabinet is, wat aan het zoeken is, omdat ze een asielkwestie hebben, ze zitten met stikstof, er moet gebouwd worden, we hebben een oorlog van heb ik jou daar, dus hun prioriteit is dit niet. En vandaar dat ik ook geloof dat je het veel meer uit die samenleving moet laten komen. En zo'n Groene Zorgalliantie waar partijen elkaar al lang weten te vinden, heeft eigenlijk zo'n overheid ook niet echt nodig. Ze kunnen dat zelf, alleen je moet dat met energie en enthousiasme aanjagen. Als je dat doet, dan gaat bloeien.
TWAN: Je zegt, de samenleving kan het op heel veel vlakken zelf. Dat betekent eigenlijk dat jij ook niet nodig bent dan.
STEVEN: Nou, wat bijvoorbeeld iets wat speelde was, dat je zag dat bedrijven die in die circulariteit stappen, die hebben een ander business model, dan wanneer je ergens een frietkraam opent en gewoon, dan kan je zeggen, joh ik zit in een prachtig voedingsgebied, een enorme doorloop, omzetsnelheid is ok , prachtig pandje, dus doe maar anderhalve ton. Dat is klik en klaar. Daar is eigenlijk het hele financieringsmodel op ge nt. Maar nou kom je met een creatieve oplossing om, weet ik, het uit batterijen nieuwe energie te halen. En nou, dan moet daarvoor onderzocht worden. Daar moeten de pilots voor worden gedraaid, daar moet een bedrijfje voor worden opgestart, misschien een fabriekje worden ingericht. Daar zijn vaak de financieringsmodellen van de banken niet voor geschikt. Dus we hebben een kopgroep, zoals dat dan heet, financiering en daar hebben we al die partijen, al die CEO's bij elkaar gezet, inclusief overigens InvestNL en PGGM. En daar bespreken we nou met elkaar van, hoe kunnen we nou zorgen dat we wel degelijk initiatieven kunnen omarmen en goed financieren die uiteindelijk succesvol worden. Daar zit nog een hele wereld achter, dat is de wereld van de filantropie, mijn oude wereld. En in die wereld van de filantropie heb ik recent gesproken met iets van 21 filantropen die allemaal al enorm veel goed doen in de wereld, maar vaak vanuit de stilte. En zonder dat daar media-aandacht aan zit.
TWAN: Vooral in Nederland, Nederlandse rijkaards, willen hun rijkdom niet laten zien.
STEVEN: Nee, nou ja, je hebt zelf ervaring hoe het in Amerika is gelopen.
TWAN: Daar plak je je naam op een gebouw natuurlijk.
STEVEN: Precies, en op een weg die je onderhoudt en al die andere dingen meer. Daar zijn we in Nederland...
TWAN: Dus jij zegt tegen de mensen die geld hebben en filantropisch bezig zijn, wat zeg je tegen hen, wat moeten zij doen?
STEVEN: Nou, in eerste instantie heb ik aan hen gevraagd, wat zit jullie nou dwars in de weg die je bekleedt richting die circulaire samenleving? Want dat was natuurlijk wel het item waarop ik ze had uitgenodigd. Daar krijg je dan hele duidelijke commentaren van. Bijvoorbeeld wij financieren dat en dat. En we zien gewoon dat de banken het niet overnemen of we zijn in gesprek, maar we zien dat de vergunningen niet afkomen of lopen tegen tegenstrijdige regelgeving aan. Dat hebben we allemaal ge nventariseerd. En vervolgens heb ik aan hen ook gevraagd en hoe kunnen jullie nou aansluiten bij dat overleg met die banken en met die financiers zodat dat treintje gesloten wordt.
TWAN: En de slingers werden uitgehangen of helemaal niet?
STEVEN: Nou ja, slingers in ieder geval betekent het dat zij straks tot die kopgroep gaan behoren. Tenminste ik neem aan...
TWAN: Ze gaan meedoen?
STEVEN: Ja, en dat betekent dat als je een start-up bent en een scale-up waarbij je eigenlijk met impactinvestors en met filantropen van doen hebt en daarna ga je door naar die banken dat je veel sneller informatie gaat uitwisselen.
TWAN: Schets je hier ook een beetje het probleem van de circulaire economie dat veel mensen vinden het abstract? Het is geen pandabeertje, het is niet te knuffelen.
STEVEN: Nee.
TWAN: En je weet ook niet wanneer het resultaat gaat opleveren en dus laat ik dan mijn aandacht richten op iets anders, namelijk het redden misschien van een oerwoud of van een bijna uitstervende diersoort. Dat gaat allemaal voor.
STEVEN: Ja helemaal, kijk circulaire economie is al een moeilijke term. Waarvan mensen denken we hebben we het in godensnaam over en eigenlijk is het zo dat de economie ook uit de samenleving voortvloeit. En we hebben nog steeds een lineaire samenleving. Mensen besluiten gewoon op basis van hun portemonnee.
TWAN: Wat betekent dat? Een lineaire samenleving?
STEVEN: Dat je kiest voor de laagste kosten.
TWAN: Dus je koopt liever bij, noem eens een...
STEVEN: Shein, TEMU, hup ga maar naar de Chinese websites en haal daar maar superfast fashion terwijl iedereen eigenlijk weet dat dat kleding is die je in Nederland importeert, die je niet eens wilt dragen.
TWAN: Je noemt nu de buitenlandse providers, zeg maar, Action in Nederland. Geldt daar ook voor?
STEVEN: Ik denk dat die wel goed bezig zijn, veel vaker goed bezig zijn.
TWAN: Dat is een duurzamer bedrijf dan vele andere?
STEVEN: Die denken wel veel meer na dan... Kijk, een heleboel mensen kopen op dit moment zaken waarvan ik me afvraag moet je nou echt overal een lampjes in hebben of dat nou je kleding is of je schoenen of wat dan ook. Maar goed, dat is een keuze die moeten mensen dan maar zelf maken.
TWAN: Kinderen hebben vaak schoenen, zeker op jonge leeftijd, met een lampje erin.
STEVEN: Ja, ja.
TWAN: Maar volwassenen ook zie je dat ook?
STEVEN: Nou, dat is allemaal E-waste. Dat is in die zin dan ook wel weer een uitdaging.
TWAN: Maar dat vind je ook niet goed. Nee, dat is ook niet nodig.
STEVEN: Nou, weet je, ik heb zoiets van wees nou eens bewuster van de wereld waarin we leven. We hebben inmiddels meer boven de grondstoffen dan onder de grondstoffen. Tenminste, dat beweer ik al een tijdje, ik ben nog nooit tegengesproken.
TWAN: Dus in onze afval zitten meer bruikbare grondstoffen dan in de grond.
STEVEN: Ja, die laptop en die iPhone en alles wat wij gewoon maar weggooien. Die gaan, ik zal niet zeggen, door de shredder. Maar er wordt natuurlijk niet op een hele verfijnde manier het spul uitgehaald wat er in zit, die wolfraam.
TWAN: Het is natuurlijk echt bizar, h , wat je zegt. Dat we ons niet realiseren dat we het bij de hand hebben, dat het er is.
STEVEN: Ja.
TWAN: Maar het is te duur om het eruit te halen, kennelijk.
STEVEN: Nog wel, alleen op een gegeven moment niet meer. En nou moet je vooruitlopen op het moment dat dat de situatie is. Want als je daar nu niet in investeert, dan loop je gewoon achter.
TWAN: We hebben in Nederland afgesproken, de kabinetten voor ons, voor het kabinet Schoof bijvoorbeeld, dat we in 2030 voor 50% circulair zijn en in 2050 100%. Zijn dat eigenlijk doelstellingen die grappig zijn op papier, maar in de praktijk nooit haalbaar?
STEVEN: Ja, op de weg waarop we nu zitten gaan we 2030 sowieso niet halen. Overigens zijn heel veel van die doelstellingen inmiddels al aangepast en afgezwakt. Dat geldt en voor Europa en voor Nederland. En tegenwoordig kijk men ook graag naar, ja, maar wat verstaan we dan eigenlijk onder circulair?
TWAN: Dan gaan we rommelen aan de definities en dan...
STEVEN: We gaan het rommelen, ja.
TWAN: Je bent onafhankelijk, altijd geweest in deze rol, twee jaar lang. Maar nu ben je ook nog een keer uit functie, per 1 juli. Wat is jouw oproep aan het huidige kabinet? En formuleer het zo scherp mogelijk dat zodat ook iedereen begrijpt waar je kritisch bent en wat dan moet gebeuren.
STEVEN: Ik denk dat wat in eerste instantie moet gebeuren is dat er een centrale regie wordt geaccepteerd. Die regie ligt nu bij een minister, die moet op een interdepartementale wijze aan de slag. Die moet dus gewoon haar collega's kunnen aanspreken. En zeggen joh, jij zit op onderwijs, jij zit bij defensie, jij zit bij zorg. Wij gaan nu vanuit die circulaire gedachte zorgen dat tot in de haarvaten, doordringend van de sectoren en de departementen waar jij verantwoordelijk voor bent, dat er een omslag komt, dat begrip, die bewustwording moet er komen.
TWAN: Dus die minister heeft gezag over collega's en kan dwingend opleggen, je moet dit gaan doen, want het is goed voor ons allemaal.
STEVEN: Ja, daartoe nodig ik haar in ieder geval uit: neem die positie.
TWAN: Stientje van Veldhoven, of niet?
STEVEN: Ja, zeker, zeker.
TWAN: Maar goed, die andere ministers, dat weet jij natuurlijk ook als, ja, mag ik zeggen, dinosaurus in Den Haag?
STEVEN: Ja, we schelen vier jaar, maar het zegt maar dan.
TWAN: Ik zit niet in Den Haag, maar die minister wordt natuurlijk, ik zeg niet weggehoond, maar die andere collega's zullen natuurlijk zeggen, dan bemoei jij je even met je eigen centen en je eigen departement. Ik ga daarover.
STEVEN: Niet op het moment dat je het zo benadert dat je laat zien, bijvoorbeeld over die zorg, dat de focus op circulaire zorg, uiteindelijk kan zorgen dat je in een hoogwaardige kwaliteit van zorg houdt, maar dat je wel enorm in je budget achteruit gaat.
TWAN: Dus je doet een oproep aan de minister van Economische Zaken, zorg ervoor dat je de positie verwerft, dat je tegen anderen kunt zeggen, je collega's in de ministerraad, je moet dit gaan doen. Dat is goed voor iedereen en je kan er nog mee te koop lopen ook.
STEVEN: Eigenlijk nodig ik die andere ministers uit om de minister van Economische Zaken, van KGG, dat is officieel Stientje van Veldhoven.
TWAN: KGG?
STEVEN: Ja, dat is de afkorting waar dat voor staat.
TWAN: En dat staat voor?
STEVEN: Klimaat en Groene Groei. Dus daar valt de circulaire economie onder, dat zij haar gaan ondersteunen en zorgen dat waar je nou ook bij die overheid werkt, dat uiteindelijk zij haar werk op een goede manier kan doen. En nogmaals, het is niet een kwestie van geld alleen.
TWAN: Nee, niet alleen is het niet alleen een kwestie van geld, zeg jij, maar toch, dat budget, wat nu uitgekleed is voor de club waar jij de aanvoerder van was, heeft niet alleen minder geld gekregen, maar jouw functie is ook wegbezuinigd.
STEVEN: Ja, maar dat is heel bewust. De doelstelling was om A. de dynamiek aan te jagen en B. te zorgen dat het structureel goed werd verankerd in het kabinet. Ik denk dat dat beide is gelukt, dan moet je ook zeggen, we hebben twee jaar afgesproken, dan ga ik ook niet door. En op dit moment komt er wel een Circulair Beraad, wat uit acht man gaat bestaan, wat uiteindelijk ook het kabinet gaat adviseren.
TWAN: Weet je wat het nadeel is van een acht man Circulaire Beraad?
STEVEN: Wel, ja.
TWAN: Dat weet je toch?
STEVEN: Nou, dat dat niet functioneert of wel?
TWAN: Nou, dat er niemand meer verantwoordelijk is, want acht mensen, die kennen we niet. En we kennen jou wel, heel veel mensen zullen niet precies weten dat jij deze functie had, sterker nog dat zullen er heel veel zijn. Maar in ieder geval ben jij aanspreekbaar, acht mensen niet.
STEVEN: Ja, maar die acht mensen die adviseren, gevraagd en ongevraagd, dat kabinet, dat kabinet voor wat betreft de circulaire economie, heeft iemand die daar de regie voert, dat is Stientje van Veldhoven. En die is wel degelijk aan te spreken hierop. En dat wil zij ook.
TWAN: Ok , de meest essenti le vraag is waarschijnlijk, heb je nu de afgelopen twee jaar verschil kunnen maken op dit onderwerp?
STEVEN: Ja, natuurlijk is dat aan anderen om dat te beoordelen. Maar als je wat objectiever kijkt van wat is er nou eigenlijk gebeurd, dan zie je dingen waar je eigenlijk wel heel erg warm van wordt. Voorbeeld, is wat recent gebeurde toen had eigenlijk het ministerie geen geld om de jaarlijkse conferentie te organiseren over circulaire economie. Ondernemers hebben gezegd, ja dat gaan we niet meemaken. Dus die hebben toen zelf hun eigen feestje georganiseerd. En dat was echt indrukwekkend. 1250 ondernemers met een hele beurs eromheen, de Koningin die was erbij, de minister was erbij. En dan zie je dat die vlam die is ontstaan in de samenleving, die is niet meer te doven. Dus dat gaat gewoon de goede kant op. Alleen, ja, je moet het af en toe een beetje stimuleren.
TWAN: Je hebt voorbeelden genoemd van organisaties zoals De Groene OK, waar mensen het zelf gaan doen. Als mensen hiernaar luisteren, dan zou ik me kunnen voorstellen dat vraag opkomt wat ik kan eigenlijk doen? Of heeft het geen zin, want mijn gemeente, ik woon in Amsterdam, heeft het gescheiden, ophalen van afval al lang afgeschaft. Ik weet niet of je dat een flauw voorbeeld vindt, maar het ophalen van
STEVEN: Als rechtgeaarde Rotterdammer, ja.
TWAN: Maar het zal bij jou niet veel anders zijn, denk ik, in Rotterdam. Je hebt natuurlijk de regel dat blikjes voortaan ingeleverd kunnen worden bij supermarkten. Het netto-effect dat dat heeft opgeleverd is, dat supermarkten klagen en hier in Amsterdam, ik weet niet hoe het bij jou in de stad is, worden alle vuilnisbakken opengetrokken en is het een klerezooi in de stad.
STEVEN: Ja, dat valt in Rotterdam, valt dat nog wel mee. Kijk, de centrale vraag van wat kunnen mensen nou zelf doen, heel erg veel. En geniet er ook vooral van. Realiseer je dat we hier een heel klein aardbolletje hebben wat buitengewoon kwetsbaar is. En ik zat me net weer te bedenken dat we voor elke zandkorrel op aarde hebben we 500 planeten in het heelal. Dat is ongekend, dat kan je niet voorstellen. Dat zijn 50 triljard planeten waarvan we weten dat ze bestaan. En sinds we eigenlijk met Galileo, sinds 1609 bezig zijn om die telescoop op de hemel te richten en te kijken of er leven is, is het antwoord nee, er is geen ander leven. Dus we hebben hier alleen dat aardbolletje en daar vechten we elkaar de tent uit en tegelijkertijd trekken we het leeg als een dolle. Dus als mensen echt om volgende generaties geven, Nou ik ben net vorige week opa geworden, dus ik geef daar extra om.
TWAN: Gefeliciteerd.
STEVEN: Dank, Louis, mijn kleinzoon, hartstikke trots op. Dan zie je, je moet het voor de toekomst doen. En die toekomst is alleen maar de toekomst van een circulaire samenleving waarbij we niet meer die aarde gaan plunderen, maar genieten van het feit dat we al zoveel bovengronds hebben. Repareer dingen. Kijk of anderen er nog gebruik van kunnen maken. Zet het op Catawiki of op Vinted of op Marktplaats of waar dan ook. Je ziet al dat dat al heel levendig is. Bezoek eens een keer een kringloopwinkel. Je weet niet wat je ziet, dat is een gigantische industrie in Nederland
TWAN: Het is wel grappig dat je het zegt, want met name jongeren, die ook nog niet zoveel geld hebben, die verhandelen hun kleren op Vinted.
STEVEN: Ja, fantastisch.
TWAN: Die gaan naar kringloopwinkels. En je ziet dat er, ik weet niet hoe het bij jou is in de stad, maar hier springen de tweedehands kledingzaken als paddenstoelen uit de grond. Wat zeg je tegen mensen, volgens sommigen de grootste visionair van dit moment, Elon Musk, die zegt, nou wat we hier aan het doen zijn op de aarde, dat leidt alleen maar tot destructie en onze aardstoffen raken op. Ik ga een alternatief zoeken, we gaan dat Mars. Daar gaan we een nieuwe samenleving bouwen.
STEVEN: Tuurlijk, ja. Het is onleefbaar daar, dat is inmiddels ook wel duidelijk. En tegen de tijd dat we zo ver zijn dat we daar massale toegangen worden gemaakt, is die aarde als we op deze wijze doorgaan volkomen geplunderd. Dus dan is er helemaal geen toekomst meer voor die mensen en bovendien voor wie is dat weggelegd? Fantastisch dat we dit soort visionairs hebben en laat die vooral zijn werk doen. Ik denk alleen dat...
TWAN: Heel veel mensen geloven hierin. Je weet dat een paar weken geleden is Musk naar de beurs gegaan met Space X en dat heeft hem billionair gemaakt.
STEVEN: Ja, in eerste instantie wel.
TWAN: Ja, toen ging het wat het minder goed met dat aandeel. Maar toch zijn er heel veel mensen die denken A, ik word hier rijk van dit aandeel en B, ja, dat mag wel gek klinken, maar misschien krijgt hij het voor elkaar. Dat er een andere planeet leefbaar wordt gemaakt en dat we dan die hele discussie van circulaire economie niet meer nodig hebben. Wat zeg jij daarop?
STEVEN: Ik denk dat die mensen gewoon even naar een aantal feiten moeten kijken van hoe lang ben je onderweg daarnaartoe. Kom je berhaupt nog ooit terug? Hoe ga je dan terug? Wat ga je daar berhaupt doen? Wat voor leefgemeenschap ga je daar vormen? Hoe gezellig is het daar eigenlijk? Daar staat nog niet een plantje, daar groeit niks. Dus ik geloof niet dat dat de oplossing is. En bovendien, waarom zou je? Waarom zou je niet al morgen beginnen met deze aarde leefbaarder te maken en comfortabeler te maken? Want je weet in ieder geval n ding zeker: Wij blijven hier nog een hele lange tijd.
TWAN: Je hebt ongetwijfeld gesproken met de minister van Economische Zaken en met anderen in het kabinet. Tot slot van dit gesprek. Wat is je meest indringende boodschap aan het kabinet Jetten over circulaire economie?
STEVEN: Geniet ervan. Geniet er echt van. Als je snapt hoe het werkt en hoe je het kan inzetten voor een samenleving die veel beter is dan al dat geweld wat ze de hele dag tegenover zich zien, dan kunnen ze ervan genieten. Dus zorg dat je de grote maatschappelijke vraagstukken gaat oplossen langs de weg van de circulaire samenleving en de circulaire economie. En een circulaire samenleving is gewoon veel leuker. Je bent dan intergenerationeel solidair, met de andere woorden je zorgt voor je nabestaanden en voor de kinderen daarvan. En dat is toch de wereld die je uiteindelijk wil achterlaten. Dus als je echt terug wil kijken en je wilt de wereld een beetje verbeterd hebben, dan denk ik dat je dat trots op kan zijn als je die weg bent, begaan. Dan wanneer je wat dan ook hebt opgelost aan stikstof of bouwen of nou, verzin het allemaal maar.
TWAN: Denk je dat ze je gaan volgen?
STEVEN: Ze zullen wel moeten, want de maatschappij die is zo krachtig aan het doorzetten op dit thema dat het uiteindelijk gaat lukken. Hoe lang dat gaat duren, dat weet niemand. Maar ja, ik hoop het.
TWAN: Steven van Eijck, tot voor kort Speciaal Regeringsvertegenwoordiger Circulaire Economie, Dank je wel.
STEVEN: Graag gedaan. Leuk.
(Beeldtekst: Logo Rijksoverheid)